Zamek błyskawiczny

suwak zamek błyskawiczny (ekler, ekspres) – zapięcie służące do czasowego łączenia dwóch kawałków tkaniny. Powszechnie wykorzystywane zamiast guzików w kurtkach wierzchnich, bluzach, torbach, śpiworach, plecakach itp.  Największą popularność zamek błyskawiczny zyskał jednak w przypadku rozporków.

Przed wynalezieniem zamka błyskawicznego do spinania (wiązania) ubrania używane były guziki, sznury, taśmy, broszki itp. zapięcia.

Pierwsze zapięcia podobne do dzisiejszego zamka błyskawicznego wynaleziono w połowie XIX wieku, ale nie utrzymały się na rynku. Inne, wykorzystujące system haczyków i oczek opatentowano w latach 90.

XIX wieku, służyły do zapinania butów. Współczesne rozwiązanie znane jest od roku 1913 jako wynalazek szwedzkiego inżyniera Gideona Sundbacka (patent w 1917), a popularność zdobyły w latach 20. i 30. ubiegłego wieku.

Zamek błyskawiczny w 1851 roku zostaje skonstruowany przez kilku wynalazców, a przez Elias Howe w 1851 opatentowany jako "automatyczne, ciągłe zamknięcie

odzieży". Ale ten wynalazek  nie miał żadnego praktycznego zastosowania.

Pierwszy praktyczny pomysł na to amerykan Whitcomb Judson z Chicago w 1890 roku i zgłosił go do patentu w 1893 roku ale urządzenie to było trudne w produkcji i niepewne w pracy.  W tym samym roku, zamek błyskawiczny był wówczas jednym z głównych atrakcji na Wystawie Światowej w Chicago .

Długo wynalazek nie był dla ogółu znany, ale kiedy  w 1918 US Navy zaczęła stosować go do kombinezonów lotniczych to i w zastosowaniach cywilnych zaczął być powszechnie używany. 
Po kilku latach poszukiwań, w 1913 Gideon Sundbak opracował nową wersję zamka błyskawicznego, i technologie jego produkcji.

Zamek błyskawiczny tworzą dwa rzędy przylegających do siebie "ząbków", ustawionych w ten sposób, że ząbki jednego rzędu po zaciągnięciu suwaka wchodzą w wolne miejsca drugiego rzędu.

Struktura

Główne elementy zamka błyskawicznego to:

• Dwie taśmy nośne
• Cząstki, ząbki, sprężynka
• Suwak, ekler, zamek
• blokada górna, dolna

Każda z taśm nośnych ma zęby wykonane z metalu,  mosiądz lub aluminium  pokrywane niklem lub oksydowane.  Nowoczesne zamki mają sztuczne zęby (zwykle z polioksymetylenu ) formowane i wprasowywane w taśmy.  Podobnie wykonane są z tworzyw sztucznych  tzw.  zamki błyskawiczne sprężynkowe.  Składają się one z dwóch spiral o prawych i lewych  zwojach tak, że pasują do siebie.

Budowa zamka błyskawicznego:

1. Taśma nośna, górna część - element prawej lub lewej połowy zamka błyskawicznego, na którym osadzony jest łańcuch spinający, łącznik i końcówka.
2. Blokada górna - część osadzona na końcach połówek łańcucha spinającego lub taśm, zabezpieczająca przed ściąganiem suwaka.
3. Korpus suwaka
4. Uchwyt, przywieszka
5. Taśma nośna
6. Szerokość cząstek, sprężynki lub ząbków - pojedyncze elementy spinające, wykonane z metalu lub tworzywa, zamocowane
   w odpowiednich odległościach na taśmach.
7. Blokada dolna, łącznik - część osadzona na końcu łańcucha spinającego lub taśm, ustalająca położenie cząstek lub zwojów prawej względem lewej połowy łańcucha, zabezpieczająca zamek przed rozdzieleniem jego połówek oraz zsunięciem się suwaka.
8. Taśma nośna, dolna część
9. Szerokość taśmy nośnej
10. Wsuwka - osadzone na końcach łańcucha spinającego lub taśmy, zabezpieczające przed rozdzieleniem się zamka.
11. Kasetka - gniazdo osadzone na końcach łańcucha spinającego lub taśmy, zabezpieczające przed rozdzieleniem się zamka.
12. Folia wzmacniająca

Czyszczenie, pranie

Podczas prania lub czyszczenia chemicznego zamek powinien być zamknięty. Zamki błyskawiczne można prać w łagodnych środkach piorących w temperaturze ok. 40°C. Odzież, w której zastosowano zamki błyskawiczne tworzywowe, powinna być prasowana z lewej strony, lub przez wilgotną chustę. Należy unikać dotknięcia cząstek lub spirali zamka błyskawicznego gorącym żelazkiem.

Pasmanteria Internetowa